Dokuma Ve Motif Özellikleri Açısından Sembolik Değer Olarak Osmanlı Padişah Kaftanları Ve Şifreleri
Ottoman Padishah Knobs And Codes As A Symbolic Value For Weaving And Motific Properties

Author : Hikmet ÖZTÜRK -- Tarık YAZAR
Number of pages : 148-168

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu’nun giyim kültürünün temellerini Orta Asya’da yaşamış olan atalarımız oluşturmaktadır. Osmanlı İmparatorluğunda XIX. Yüzyıla kadar şalvar, iç gömleği, entari, kaftan ve hırkalar giyim ürünleri olarak kullanılmıştır. Osmanlı kıyafetlerinin en önemlileri arasında kaftanlar ve entariler yer almaktadır. Kaftanlar Osmanlı İmparatorluğunda Padişah’ların çalışma hayatına yönelik olarak kullandıkları bir nevi üniforma görevi görmüştür. Kaftan olarak adlandırılan ve üniforma niteliğinde kullanılan giysi öncelikle saray giysileri olarak çok süslü ve farklı dokuma özelliklerine sahiptir. Kaftanların süslemeleri ve dokuma özellikleri kullanıcısına göre değişiklikler gösterebilmektedir. Topkapı Sarayı Müzesi’nde padişah kaftanları ile ilgili büyük bir koleksiyon bulunmaktadır. Bu koleksiyonun dışında günümüze ulaşan çok fazla kaftan bulunmamaktadır. Kaftanlar birer giyim ürünü olmalarının ötesinde İmparatorluğun gücünü ve itibarını temsil eden özelliklere de sahipti. Osmanlı Padişah kaftanları değerli kumaşları, aksesuarları, desenleri, dokuma ve motif özellikleri açısından sembolik değerler taşımaktaydı. Padişah giysilerinde, sultanın temsil ettiği güçler, kaftanlarda kumaş desenleri olarak sembolize edilmiştir. Dokunan kumaşlarda bitkisel motifler en çok kullanılan motif türü olmuştur. Bitkisel motifler yalnız veya diğer motif türleri ile kompozisyonlar oluşturmuştur. Rumi, palmet, hatâi, lotus, lâle, karanfil, sümbül, gül, nar, elma, saz üslubu, Türk rokokosu, çınar yaprağı, hançer yaprağı, kozalak, ağaç ve çark-ı felek en önemli bitkisel motifleridir. Bazı kaftanların ve iç gömleklerin dokumasında ve süslemelerinde bulunan âyet, hâdis ve sembollerin, bir gömleğe ancak üç-dört yılda işlenebildiği üzerlerindeki yazılardan anlaşılmaktadır. Padişahların halkını korumak, savaşta galip gelmek, nazardan korunmak ve şifa bulmak için giyindikleri bu gömleklerin üzerindeki harf ve rakamların işaret ettiği anlamların ve işlenen şifrelerin Osmanlı İmparatorluğu tarihine ışık tutacağına ve birçok olayın gizeminin çözüleceğine inanılmaktadır. Bu araştırmada, dokuma ve motif özellikleri açısından sembolik değer olarak Osmanlı padişah kaftanları ve şifreleri hakkında bilgi verilmiştir. Kumaş dokumalarının teknik özellikleri, ülke, şehir, malzeme ve tekniklerine göre isimlendirilen kaftanlar padişah giysileri üzerinden değerlendirilmiştir. Kaftanlarda kullanılan kumaşların dokuma ve motif özellikleri, tılsımlı ve şifreli olarak dokunan padişah kaftanlarının sembolik özellikleri, sultanın temsil ettiği güçlerin, kaftanlarda kumaş desenleri olarak nasıl sembolize edildiği, Osmanlı padişahlarının düşman, nazar gibi çeşitli durumlardan korunma ve şifa bulma özellikleri, özel tılsımlarla ve şifrelerle hazırlanmış gömleklerin üzerindeki sembollerin ne kadar derin anlam taşıdıkları gibi konular irdelenmiş ve görsellerle anlatılmaya çalışılmıştır.

Keywords

Padişah Kaftanları, Dokuma ve Motif, Tılsım, Şifre, Sembol.

Read: 2,746

Download: 1,679