Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Misbâhu’l-Envâr Adlı Eserde İlgi Hâli Eki Kullanımı ve Belirtili İsim Tamlamaları
Genitive Case Use in Book called Misbâhu’l-Envâr that was written in Last Period Chagatai Turkish and Possessive Constructions

Author : Ümit EKER
Number of pages : 271-294

Abstract

Çağatay Türkçesinde ilgi hâli genel olarak “+nI2ñ” ekiyle sağlanır. Eski Türkçe devrinden Çağatay Türkçesine kadar +nI2 yükleme hâli ekinin zaman zaman ilgi hâli işlevinde kullanıldığı bilinmektedir. Çağatay Türkçesinde de ekin bu işlevine rastlanmış ve bu durum çeşitli çalışmalarla ortaya konulmuştur. Özellikle Çağatay Türkçesi döneminde Semerkant, Taşkent, Andican, Karşi, Hive, Urgenç ve Harezm ağızlarıyla Kuzey Afganistan Özbekçesinde “+nI2” yükleme hâli ekinin ilgi hâli işleviyle kullanımı yaygındır. Bu çalışmada Çağatay Türkçesinin son döneminde yazılmış Misbâhu’l-Envâr adlı eserde yer alan ismin ilgi hâli kullanımı incelenmiştir. Üzerinde çalıştığımız Misbâhu’l-Envâr adlı eserde ismin yükleme ve ilgi hâli 1 örnek dışında “+nI2” ekiyle sağlanmıştır. Bu durum bu esere has özgün kullanımdır ve ekin bu şekilde bir eser bünyesinde büyük oranda bu işlevde kullanılması, üzerinde inceleme yapmaya değer bir durum arz etmektedir. Ekle doğrudan ilgisi olması nedeniyle metinde yer alan belirtili isim tamlamaları da kuruluşuna göre incelenmiş, bunların istatistikleri çıkarılmış ve böylelikle “+nI2” ekinin bu işlevdeki işlekliği ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Keywords

Son Dönem Çağatay Türkçesi, İlgi Hâli Eki, Yükleme Hâli Eki, Belirtili İsim Tamlaması.

Read: 1,988

Download: 1,303